Co naprawdę rozstrzyga format katalogu
Format to nie decyzja estetyczna. Rozstrzyga trzy rzeczy naraz. Ile produktów wchodzi na jedną stronę. Ile waży paczka, którą wieziesz na targi. Czy katalog mieści się w standardowej kopercie wysyłkowej. A4 czy A5 to pytanie o te trzy liczby, nie o gust grafika. Resztę tekstu rozkładamy po kolei na te trzy osie.
Zacznij od policzenia, a nie od upodobania. Otwórz plik z produktami. Sprawdź, ile pozycji ma trafić na jedną rozkładówkę. Zważ próbny egzemplarz na zwykłej wadze. Zmierz kopertę, której używa twój dział wysyłki. Cztery pomiary i format wybiera się prawie sam.
Dlaczego seria A jest policzalna, a nie estetyczna
Formaty serii A mają znormalizowane wymiary. Definiuje je norma ISO 216. Ta sama norma opisuje serię A i serię B. Arkusze nieobcięte opisuje ISO 217. Książki i periodyki obejmuje ISO 6716. Dzięki normie wymiar katalogu jest liczbą, a nie propozycją do dyskusji. To dlatego wybór formatu da się policzyć.
Format netto to nie format arkusza
A4 i A5 to formaty netto, czyli gotowy katalog po przycięciu. Drukarnia pracuje na większym arkuszu i dokłada spady oraz linie cięcia. Dlatego plik do druku jest zawsze większy niż sam format katalogu. Formaty netto ustala ISO 216, a arkusze do druku ISO 217.
Obok serii A istnieje seria B. B leży pośrodku, między dwoma sąsiednimi formatami A. Do katalogów rynek trzyma się serii A. Pasuje do biurek, segregatorów i kopert. B pojawia się w plakatach i tam, gdzie A jest za małe lub za duże. Dla katalogu firmowego wybór realnie sprowadza się do A4 albo A5.
Cała seria A trzyma jedną zasadę. Każdy następny format to połowa poprzedniego. A5 to połowa A4. A6 to połowa A5. A3 to dwa A4 złożone dłuższym bokiem. Wymiary: A4 210x297 mm, A5 148x210 mm, A3 297x420 mm, A6 105x148 mm. Powierzchnia A4 jest dokładnie dwa razy większa od A5.
Połowienie działa, bo boki mają stałą proporcję. Wynosi 1 do pierwiastka z 2, czyli około 1:1,414. Składasz arkusz na pół i proporcja zostaje ta sama. Dlatego makieta A4 zmniejszona do A5 nie rozjeżdża się w układzie. To własność, która czyni wybór policzalnym, a nie estetycznym. Przy druku katalogów produktowych ta zasada oszczędza kłopotów przy skalowaniu projektu.
Katalog A4: więcej produktów i zdjęć na stronie
A4 daje dwa razy więcej miejsca niż A5. Na stronę wchodzi więcej zdjęć. Samo zdjęcie produktu jest większe. Tabela parametrów mieści się bez zwężania czcionki. To format do katalogów technicznych, mebli i wnętrz. Wszędzie tam, gdzie klient ogląda detal i czyta liczby.
Większa strona waży więcej. Masa rośnie z powierzchnią i gramaturą papieru. Arkusz A4 ma dwa razy większą powierzchnię niż A5. Przy tej samej gramaturze A4 waży dwa razy tyle co A5. Na targach to realny ciężar w kartonie. Sto katalogów A4 na kredzie 150 g/m2 to spory pakunek do dźwigania.
Waga zależy od trzech rzeczy. Od formatu, od gramatury papieru i od liczby stron. Format i liczbę stron ustalasz sam. Gramatura to gęstość papieru na metr kwadratowy. Kreda 150 g/m2 waży prawie dwa razy tyle co 80 g/m2 przy tym samym formacie. Środek katalogu bywa lżejszy, okładka cięższa. Przy A4 każdy z tych gramów liczy się podwójnie wobec A5.
Jeśli katalog jedzie na stoisko, policz masę pudła, bo to ty je niesiesz. Więcej o tym w tekście o katalogu na targi. Większy format daje też szerszą siatkę. Jak ją ustawić bez tłoku, opisujemy w poradniku o siatce i układzie stron katalogu.
Katalog A5: poręczny i tańszy w wysyłce
A5 mieści się w dłoni. Waży połowę tego co A4. Lżejsza paczka to niższy koszt wysyłki i mailingu. A5 wchodzi do mniejszej koperty. Nadaje się do katalogu dokładanego do zamówienia. Sprawdza się w gastronomii, kosmetyce i usługach, gdzie liczy się poręczność.
A5 ma mniej miejsca na stronie. Musisz wybrać, co pokazujesz. Mniej produktów na stronę oznacza więcej stron albo węższy asortyment. To nie jest wada. To decyzja o gęstości układu. Katalog premium często woli A5 z oddechem niż A4 upchane po brzegi.
A5 lubi wysyłkę seryjną. Lżejsza przesyłka mieści się w niższym progu cennika kuriera. Mniejsza koperta jest tańsza w zakupie i szybsza w adresowaniu. Przy tysiącu wysyłek te drobne różnice sumują się w konkretną kwotę. Dlatego katalog do rozsyłki częściej projektuje się w A5 niż w A4.
A5 to typowy format materiału do ręki. Całą kategorię zbiera strona katalogów reklamowych. Ile stron uciągnie oprawa przy tym formacie, zależy od podziału na składki. Rozkłada to tekst o objętości katalogu, składkach i podzielności.
A4 czy A5: porównanie według zastosowania
| Zastosowanie | Lepszy format | Dlaczego |
|---|---|---|
| Katalog techniczny z tabelami | A4 | Duże tabele parametrów bez zwężania czcionki |
| Katalog mebli i wnętrz | A4 | Zdjęcie aranżacji potrzebuje powierzchni |
| Materiał do ręki na evencie | A5 | Lekki, mieści się w torbie i dłoni |
| Mailing pocztowy | A5 | Lżejsza paczka, tańsza koperta |
| Dodatek do zamówienia w paczce | A5 | Nie podbija wagi przesyłki |
| Duży nakład noszony na targach | A5 | Mniejszy ciężar całego kartonu |
| Katalog premium z oddechem | A5 lub A4 | Decyduje gęstość układu, nie sam format |
Tabela nie rozstrzyga za ciebie. Pokazuje kierunek. Ostateczny wybór robi projekt i budżet wysyłki. Zanim zamkniesz format, zrób makietę jednej rozkładówki w obu rozmiarach. Zobaczysz, gdzie tekst robi się za gęsty. Całą ścieżkę od briefu do pliku produkcyjnego prowadzi poradnik jak zaprojektować katalog firmowy.
Policz produkty na rozkładówkę
Sprawdź, ile pozycji chcesz pokazać na dwóch sąsiednich stronach. Jeśli więcej niż sześć ze zdjęciem i opisem, A4 daje im oddech. Jeśli mniej, A5 wystarczy.
Zważ próbny egzemplarz
Wydrukuj jeden katalog na docelowym papierze. Postaw go na wadze. Pomnóż wynik przez nakład. Tak wychodzi masa kartonu na targi i koszt wysyłki.
Zmierz kopertę wysyłkową
Dopasuj format do koperty, której realnie używasz. A5 wchodzi w C5 na płasko. A4 wymaga C4 albo składania na pół.
Sprawdź użytek na arkuszu
Zapytaj drukarnię, ile użytków zejdzie z arkusza przy obu formatach. Różnica w odpadzie idzie prosto w cenę nakładu.
Koperta i wysyłka: czy katalog mieści się w standardzie
Koperty serii C są robione pod formaty A. To nie przypadek. C jest większe od A o tyle, ile trzeba, żeby format wszedł. Standard kopert opisywała norma ISO 269. Wycofano ją w 2009 roku bez zastąpienia. Wymiary zostały w użyciu i dalej rządzą rynkiem.
- C4 (229x324 mm) mieści A4 na płasko.
- C5 (162x229 mm) mieści A4 złożone na pół albo A5 na płasko.
- C6 (114x162 mm) mieści A5 złożone na pół.
- DL (110x220 mm) mieści A4 złożone na trzy.
Wniosek jest prosty. Katalog A5 wysyłasz w kopercie C5 na płasko. Katalog A4 idzie w C4 na płasko albo w C5 złożony na pół. Ale złożenie łamie grzbiet i psuje rozkładówki. Dlatego A5 w C5 bywa wygodniejsze niż A4 składane. Mniejsza koperta to też niższa taryfa pocztowa. Do tego łatwiej wchodzi w skrzynkę odbiorcy. Katalog A5 częściej trafia prosto do rąk, a nie na awizo do odbioru w punkcie kuriera.
Grubość katalogu też zajmuje miejsce
Format to nie wszystko. Gruby grzbiet zabiera przestrzeń w kopercie. Przy grubym katalogu A5 potrafi się w C5 zrobić ciasno. Sprawdź dopasowanie na jednym egzemplarzu z okładką, zanim ruszy cały nakład.
Użytek z arkusza: kiedy format niestandardowy kosztuje
Katalog nie drukuje się po jednej stronie. Strony rozkłada się na dużym arkuszu i tnie po druku. Ile użytków wejdzie na arkusz, decyduje o cenie. Format z serii A dzieli arkusz bez odpadu. Format nietypowy zostawia obrzynkę, za którą i tak płacisz.
Arkusz ma górny limit maszyny. Heidelberg Speedmaster SX 102 pracuje na arkuszu do 720x1020 mm albo 650x940 mm. To realny sufit dużej maszyny arkuszowej. Na takim arkuszu rozkłada się użytki katalogu A4 i A5. Im lepiej format dzieli ten arkusz, tym mniej papieru ląduje w odpadzie.
Mały format też ma granicę. Heidelberg Speedmaster XL 75 bierze arkusz maksymalnie 605x750 mm w formacie F albo 530x750 mm w formacie C. Minimalny arkusz w druku prostym to 280x350 mm. Poniżej tego druk arkuszowy się nie opłaca. Bardzo mały katalog trzeba układać po kilka sztuk na arkuszu, inaczej maszyna go nie złapie.
Format spoza serii A psuje rachunek użytku. Weźmy katalog 200x200 mm. Wygląda dobrze, ale na arkuszu zostaje pas odpadu. Płacisz za cały arkusz, nie za to, co na nim wykorzystasz. Przy A4 i A5 arkusz schodzi prawie w całości. Dlatego znormalizowany format jest tańszy w druku, nie tylko w wysyłce.
Format wiąże się też z podziałem na składki. Arkusz składa się i tnie na kolejne strony. Liczba stron katalogu musi być podzielna przez wielkość składki. Format decyduje, ile stron mieści jedna składka. Z tego samego arkusza przy A5 schodzi więcej stron na raz. To znów wraca do rachunku użytku i ceny nakładu.
Standard płaci się sam w trzech miejscach. Mniej odpadu na arkuszu. Gotowa koperta bez dopłaty za nietyp. Prostsze skalowanie makiety między A4 a A5. Format niestandardowy potrafi być piękny. Ale każdą z tych trzech pozycji trzeba wtedy dołożyć do budżetu.
Najczęstsze pytania
A5 zużywa połowę papieru na stronę. Przy tym samym nakładzie i tym samym papierze arkusz A5 waży i kosztuje mniej niż A4. Ale liczy się też liczba stron. A5 często potrzebuje więcej stron na ten sam asortyment. Policz cały nakład, a nie samą stronę.
Tak. Koperta C4 (229x324 mm) bierze A4 na płasko. Koperta C5 (162x229 mm) bierze A4 złożone na pół. Składanie łamie grzbiet, więc przy grubszym katalogu lepiej wysłać go na płasko w C4.
Tak, dokładnie. Cała seria A trzyma zasadę połowienia z normy ISO 216. A5 148x210 mm to połowa A4 210x297 mm. A6 to połowa A5. Proporcja boków zostaje ta sama, około 1:1,414, więc układ strony nie rozjeżdża się przy skalowaniu.
Gdy efekt wizualny jest ważniejszy niż koszt. Format spoza serii A zostawia odpad na arkuszu i nie pasuje do standardowych kopert. Płacisz za obrzynkę i za nietypową wysyłkę. Jeśli marka tego wymaga, to się opłaca. Jeśli nie, zostań przy A4 lub A5.
Jeśli nosisz katalog w ręce i rozdajesz dużo sztuk, A5 waży połowę tego co A4. Przy dużym nakładzie to znacząca różnica masy w kartonie. Jeśli katalog ma robić wrażenie na stoisku i pokazywać detal, A4 wygrywa mimo wagi.
Masz projekt do wydrukowania?
Potrzebujesz profesjonalnego druku? Porozmawiajmy o Twoim projekcie.
